Zoals vermeld of zoals vermeldt: het is "zoals vermeld", zonder t. In die uitdrukking is vermeld een voltooid deelwoord; de volledige zin luidt eigenlijk "zoals (eerder) is vermeld" of "zoals (hierboven) werd vermeld", en het hulpwerkwoord is weggelaten. Het voltooid deelwoord van vermelden eindigt op een d, omdat de stam vermeld al op een d eindigt en d niet in 't kofschip zit. "Vermeldt" met dt is uitsluitend de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd bij hij, zij, het of u: "de brief vermeldt een verkeerd adres", "u vermeldt uw klantnummer". Die vorm hoort niet achter "zoals" als je terugverwijst naar iets wat al gezegd is. Vandaar: zoals vermeld in de offerte, zoals vermeld op de website, zoals hierboven vermeld, zoals reeds vermeld. Allemaal met één d. De enige situatie waarin "zoals ... vermeldt" wél goed is, is wanneer er een onderwerp in de bijzin staat dat nu iets vermeldt: "zoals de bijsluiter vermeldt, moet je dit middel na het eten innemen". Daar staat de persoonsvorm met dt, omdat "de bijsluiter" het onderwerp is en het vermelden in het heden gebeurt.
Waarom is vermeld in deze uitdrukking een voltooid deelwoord?
De uitdrukking "zoals vermeld" is een verkorte bijzin. Volledig uitgeschreven staat er "zoals het is vermeld" of "zoals eerder werd vermeld". In spreek- en schrijftaal laten we het hulpwerkwoord en het onderwerp weg, en blijft alleen het voltooid deelwoord over. Dat zie je bij veel vaste combinaties: "zoals afgesproken", "zoals besproken", "zoals gezegd", "zoals aangegeven". In al die gevallen staat er een voltooid deelwoord en nooit een persoonsvorm.
Een eenvoudige controle: vervang vermeld door een werkwoord waarbij je het verschil wél hoort, zoals bespreken. "Zoals besproken" is goed, "zoals bespreekt" is duidelijk fout. Dat vertelt je direct dat je het voltooid deelwoord nodig hebt. Meer uitleg over dit soort verkorte bijzinnen vind je bij Onze Taal, dat deze vraag regelmatig krijgt.
Hoe vervoeg je vermelden correct?
Vermelden is een regelmatig werkwoord met als stam "vermeld". Omdat de stam al op een d eindigt, ontstaat de klassieke dt-twijfel. De vervoeging gaat als volgt:
- ik vermeld (stam)
- jij vermeldt, vermeld jij? (stam plus t, maar zonder t als jij erachter staat)
- hij, zij, het, u vermeldt (stam plus t)
- wij, jullie, zij vermelden
- verleden tijd: vermeldde, vermeldden
- voltooid deelwoord: vermeld (geen ge-, want het werkwoord begint met ver-)
Het voltooid deelwoord krijgt geen extra d of t: de stam is vermeld en volgens 't kofschip komt daar een d achter, maar een dubbele d aan het eind van een woord schrijven we niet, dus blijft het vermeld. Dat geldt ook voor andere werkwoorden met een stam op d: gemeld, geland, beantwoord, verspreid. Op Taaladvies.net van de Taalunie staat de volledige regel met voorbeelden.
Wanneer is zoals vermeldt wél juist?
Er is één uitzondering, en die verklaart waarom mensen twijfelen. Als er na "zoals" een onderwerp volgt dat op dit moment iets vermeldt, dan hoort daar een persoonsvorm en dus een dt. Vergelijk deze twee zinnen: "Zoals vermeld in de offerte, is de levertijd drie weken" en "Zoals de offerte vermeldt, is de levertijd drie weken". In de eerste zin ontbreekt een onderwerp en staat er een voltooid deelwoord. In de tweede zin is "de offerte" het onderwerp en staat de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd.
De vuistregel is dus simpel: staat er direct na "zoals" een zelfstandig naamwoord of voornaamwoord dat als onderwerp werkt (de brief, het rapport, de website, hij, zij), dan schrijf je vermeldt. Staat er niets, of alleen een bijwoord als hierboven, eerder, reeds of al, dan schrijf je vermeld. "Zoals eerder vermeld" en "zoals het rapport vermeldt" zijn allebei goed, "zoals eerder vermeldt" nooit.
Welke varianten kom je in zakelijke teksten tegen?
In e-mails, offertes, brieven en rapporten is "zoals vermeld" een van de meest gebruikte verwijsformules. Veelvoorkomende correcte varianten zijn: zoals vermeld in onze vorige mail, zoals hierboven vermeld, zoals reeds vermeld, zoals vermeld op de factuur, zoals telefonisch vermeld. Soms zie je ook "als vermeld" of "zoals aangegeven"; dat zijn synoniemen met dezelfde grammatica.
Wil je het formeler, dan kun je kiezen voor "zoals eerder aangegeven" of "zoals in onze offerte staat beschreven". Wil je het juist losser, dan werkt "zoals ik al zei" of "zoals je in de mail kon lezen". Let in al die gevallen op hetzelfde: zodra er een onderwerp verschijnt (ik, je, de offerte), komt er een persoonsvorm; zonder onderwerp blijft het een voltooid deelwoord. Wie de officiële spelling van een specifieke werkwoordsvorm wil nakijken, kan terecht bij het Groene Boekje.
Welke vergelijkbare werkwoorden geven dezelfde twijfel?
Vermelden hoort bij een grote groep werkwoorden met een stam op d, waarbij het voltooid deelwoord en de persoonsvorm bij hij/zij hetzelfde klinken maar anders worden geschreven. Denk aan melden (gemeld, hij meldt), antwoorden (geantwoord, hij antwoordt), worden (geworden, hij wordt), branden (gebrand, het brandt), landen (geland, het vliegtuig landt) en verspreiden (verspreid, hij verspreidt). Bij al deze werkwoorden geldt dezelfde logica als bij vermeld en vermeldt.
Dezelfde verwijsformules kom je dan ook tegen met die werkwoorden: "zoals gemeld", "zoals beantwoord", "zoals verspreid". Nooit met dt. Pas als er een onderwerp in de zin verschijnt, verandert dat: "zoals de krant meldt", "zoals hij antwoordt". Wie dat patroon eenmaal ziet, herkent het overal.
Hoe voorkom je deze fout in het vervolg?
De dt-fout bij vermeld is vooral een kwestie van gewoonte. Veel mensen schrijven automatisch "vermeldt" omdat ze het woord vaak als persoonsvorm tegenkomen ("de website vermeldt", "de verkoper vermeldt"). Train jezelf om bij "zoals" even te stoppen en te vragen: wie of wat vermeldt hier iets, en gebeurt dat nu? Is het antwoord "niemand, het is al gebeurd", dan schrijf je vermeld.
Het helpt ook om het rijtje vaste combinaties te onthouden: zoals afgesproken, zoals besproken, zoals gezegd, zoals vermeld, zoals aangegeven, zoals beloofd. Alle zes zijn voltooide deelwoorden, geen enkele krijgt een extra t. Wie dit soort twijfelgevallen dagelijks wil oefenen, vindt op Beter Spellen korte tests waarin dt-kwesties regelmatig terugkomen. Achtergrond over de dt-regels in het algemeen staat op Wikipedia. Met die twee controles, is er een onderwerp en gebeurt het nu, zit je bij vermeld en vermeldt altijd goed.
